Lẻ loi như cụm núi Sầm - Thản nhiên như mặt nước đầm Ô Loan

Nằm ở mặt đông của cụm núi Sầm hiền hòa, tách biệt giữa cánh đồng lúa Hòa Trị, chùa Long Sơn có cảnh quan xanh mát, không gian yên tĩnh. Ngôi già lam không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của người dân địa phương mà còn là điểm tựa tinh thần gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của làng quê nơi đây.

Chùa Long Sơn tọa lạc tại thôn Phụng Tường, xã Phú Hòa 2, tỉnh Đắk Lắk, trước kia là xã Hòa Trị, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên. Ngôi tự viện được hòa thượng Chương Từ, phái Lâm Tế đời 38 khai sơn vào thời Hậu Lê, cuối thế kỷ 18, cách đây khoảng 230 năm. Ngôi tự viện thuộc hệ phái Bắc tông, có ngày húy kỵ là Mùng 8 tháng 12 âm lịch. Tại vùng đất Phú Hòa, có 2 ngôi tự viện khá nổi tiếng cùng có tên Long Sơn nữa, nên dễ gây nhầm lẫn, đó là Chùa Long Sơn Núi Cam và Chùa Long Sơn Bầu Đục.

Về kiến trúc, chùa gồm đường nhỏ đi vào, cổng Tam Quan, Sân rộng thoáng, cây cối xanh mát với Quan Âm Các, nhà sàn nghỉ ngơi. Chánh điện dạng nhà 3 gian, nhà đông nhà tây nằm tách biệt. Điện thờ Phật Thích Ca Mâu Ni, Phật A Di Đà và Quán Thế Âm Bồ Tát, ngay cửa bước vào chánh điện là bàn thờ Tây Phương Tam Thánh và Tượng Địa Tạng Vương Bồ Tát đứng phía sau. Tổ đường nằm sau chánh điện, thờ Đạt Ma Tổ Sư và các tổ. Mộ tháp nằm phía phải, cách chánh điện tầm 30m, dưới tán cây cổ thụ xanh mát.

Dù không đồ sộ, Long Sơn Tự mang nét mộc mạc, cổ kính, bố cục truyền thống, hòa quyện giữa kiến trúc Phật giáo và cảnh quan tự nhiên của núi rừng. Những hàng cây cổ thụ, lối đi quanh co càng làm tăng thêm vẻ trầm lắng, an yên cho chốn thiền môn. Giữa nhịp sống hiện đại, ngôi chùa cổ từ thời Hậu Lê vẫn lặng lẽ tồn tại, như một chứng nhân bền bỉ của thời gian và niềm tin tâm linh của người dân Phú Hòa.