Rủ lên Đá Trắng ăn xoài, muốn ăn tương ngọt, Thiên Thai thiếu gì.

Câu ca dao nói về hai ngôi cổ tự danh tiếng của vùng đất phía Bắc Phú Yên xưa, cho thấy tầm quan trọng và sự nổi tiếng của Thiên Thai Tự từ thời xa xưa, có thể được so sánh ngang với danh tự quốc gia Chùa Đá Trắng- chùa Từ Quang. Thiên Thai Tự có cảnh quan an yên, trầm mặc, lại nằm cạnh các danh tự, là điểm đến tâm linh không thể bỏ qua khi du khách đến với vùng đất này.

Chùa Thiên Thai toạ lạc tại thôn Long Phước, xã Xuân Thọ, tỉnh Đắk Lắk, trước kia là xã Xuân Lâm, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên. Tổ đình được hoà thượng Quy Trụ huý Tánh Thường phái Lâm Tế đời 39 khai sơn vào năm 1900, thuộc hệ phái Bắc tông. Thiên Thai Tự còn có tên gọi khác là Chùa Sơn Thạch Thiên Thai, vì nơi đây còn có tên gọi là Đá Bàn, hay núi đá, tiếng Hán Việt là Sơn Thạch.

Kiến trúc ngôi tự viện gồm cổng Tam Quan dạng cổ, có miếu thờ phía trên. Sân nhỏ với Đài Quán Thế Âm và Miếu Thổ Địa. Chánh điện dạng nhà 3 gian, thờ Ta Bà Tam Thánh: Phật Thích Ca Mâu Ni, Địa Tạng Vương Bồ Tát và Quán Thế Âm Bồ Tát, tượng trưng cho sự tu tập, cứu độ và giải thoát. Phía trước là hàng tượng Phật A Di Đà, Phật Di Lặc và hàng tượng Tây Phương Tam Thánh nhỏ. Bên phải là bàn thờ Tổ đường, bên trái là bàn thờ Quan Thánh, kiến trúc tựa đình miếu truyền thống của người Việt.

Thiên Thai Tự còn được mệnh danh là cái nôi của dòng Lâm Tế Liễu Quán tại vùng đất Sông Cầu, nơi hun đúc những bậc danh tăng, là trụ trì và khai sơn nhiều ngôi tự viện khác như: Chùa Sắc Tứ Long Quang, chùa sắc tứ Xuân Long, chùa Phước Long,…

Đặc biệt, vào năm 1906, Hoà thượng Quy Trụ là một trong ba vị cao Tăng được vua Thành Thái mời ra kinh thành tham dự lễ cầu quốc thái dân an tại chùa Kim Quang, Huế (hai Ngài còn lại là Ngài Pháp Tạng chùa Phước Sơn huyện Đồng Xuân; Ngài Pháp Hỷ chùa Linh Sơn Hòn Chồng huyện Tuy An ). Sau khi hoàn mãn khóa lễ, vua ban thưởng cho ba vị và ôm hôn từng ngài, riêng Ngài được vua ban tặng cho cái chén, trên thân chén được khắc bốn chữ “A Di Đà Phật”, phía dưới chén là chữ “Thiện”. Hiện tại, chiếc chén được lưu giữ tại chùa sắc tứ Long Quang, cách chùa chỉ vài trăm mét về phía quốc lộ 1A.

Chùa Thiên Thai nằm cạnh Chùa sắc Tứ Long Quang, Chùa sắc tứ Xuân Long, chùa Phước Quang, chùa Triều Tôn, Vịnh Xuân Đài, rất tiện để kết hợp vào hành trình du lịch tâm linh, khám phá cảnh đẹp, tìm hiểu về lịch sử phát triển của Phật pháp tại vùng đất Sông Cầu, Phú Yên. Nếu có dịp về Vịnh Xuân Đài, hãy dành chút thời gian ghé chùa để cảm nhận rõ hơn về nét đẹp cũng như tìm hiểu sâu hơn về lịch sử của ngôi già lam này các bạn nhé.