Hình thành trên vùng đất giàu truyền thống, Xã Phú Hòa 1 là nơi lưu giữ những lớp trầm tích văn hóa – lịch sử kéo dài hơn 4 thế kỷ. Phú Hòa 1 hiện sở hữu 2 di tích lịch sử và danh thắng cấp quốc gia cùng nhiều làng nghề truyền thống hằng trăm năm tuổi. Phú Hòa 1 còn sở hữu lợi thế hiếm có khi nằm trên trục giao thông huyết mạch với Quốc lộ 25 chạy xuyên suốt, tuyến cao tốc Bắc – Nam đi qua, cùng cầu Dinh Ông kết nối Quốc lộ 29. Sự giao thoa giữa quá khứ và hiện tại đã tạo nên một Phú Hòa 1 vừa cổ kính, vừa giàu tiềm năng bứt phá.

Trung tâm hành chính – nơi hội tụ lịch sử và hiện đại

Khu vực trung tâm, vốn là thị trấn Phú Hòa trước đây, giữ vai trò đầu mối kết nối giao thương và trung tâm hành chính. Tại đây, cầu Dinh Ông là điểm giao thoa quan trọng kết nối các tuyến giao thông giữa quốc lộ 25 và quốc lộ 29. Du khách đến đây không thể bỏ qua Di tích lịch sử văn hóa Thành Hồ – nơi ghi dấu những bước chân đầu tiên trong hành trình khai phá vùng đất Phú Yên, hay đền thờ Cao Các – vị tướng gắn liền với danh nhân Lương Văn Chánh trong quá trình chinh phục Thành Hồ. Xa hơn chút là Thung Lũng Đồng Din với những rẫy khóm bạt ngàn, cảnh sắc hùng vĩ, được mệnh danh là Tây Bắc của Phú Hòa.

Xã Phú Hòa 1, tỉnh Đắk Lắk được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Phú Hòa, các xã Hòa Thắng, Hòa Định Đông, Hòa Định Tây, Hòa Hội và một phần các thôn thuộc Hòa An (huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên cũ), với diện tích khoảng 48,76 km² và dân số hơn 20.000 người. Ủy ban xã và trung tâm phục vụ hành chính được đặt tại trụ sở UBND huyện Phú Hòa trước đây. Về vị trí địa lý, Phú Hòa 1 giáp phường Tuy Hòa ở phía đông, giáp xã Phú Hòa 2 và xã Vân Hòa phía Bắc, giáp xã Sơn Hòa ở phía Tây và giáp sông Đà Rằng- xã Tây Hòa ở phía Nam.

Không gian làng nghề – hồn cốt văn hóa Phú Hòa

Khu vực phía Đông (thuộc Hòa Thắng, Hòa Định Đông và một phần Hòa An trước đây) được xem là “cái nôi” của các làng nghề truyền thống lâu đời. Nổi bật như làng bún Định Thành, làng chổi Mỹ Thành, làng bánh tráng… – nơi vẫn lưu giữ phương thức sản xuất thủ công qua nhiều thế hệ. Đây chính là nguồn tài nguyên quý giá để phát triển du lịch trải nghiệm, nơi du khách có thể trực tiếp tham gia vào quy trình làm nghề và cảm nhận nhịp sống thôn quê chân thực. Không chỉ vậy, khu vực này còn có thắng cảnh Gành Đá Hòa Thắng – được ví như “Ngũ Hành Sơn thu nhỏ” với những khối đá xếp tầng độc đáo, tạo nên điểm nhấn cảnh quan đặc sắc giữa cánh đồng lúa Phú Hòa.

Trường THPT Trần Quốc Tuấn được thành lập từ năm 1980, là ngôi trường giàu truyền thống hiếu học, gắn bó mật thiết với sự phát triển của vùng đất Phú Hòa qua nhiều thế hệ. Trải qua gần nữa thế kỷ hình thành và phát triển, nơi đây đã trở thành cái nôi đào tạo nên biết bao học sinh ưu tú, nhiều người đã trưởng thành, giữ những vị trí quan trọng trong các lĩnh vực kinh tế, giáo dục, khoa học và đóng góp tích cực cho quê hương, đất nước. THPT Trần Quốc Tuấn còn nổi tiếng với khuôn viên xanh sạch đẹp với hàng cây xà cừ cổ thụ xanh mát và hồ sen nên thơ, góp phần tạo nên môi trường học tập thân thiện và giàu tính nhân văn.

Cơ sở Trường THPT Trần Bình Trọng là điểm sáng mới về hạ tầng giáo dục, đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của Phú Hòa 1 trong việc đầu tư cho thế hệ tương lai. Với tổng mức đầu tư 78,5 tỷ đồng trên diện tích 2,87 ha, ngôi trường được xây dựng khang trang, hiện đại với đầy đủ các khối chức năng. Được đưa vào sử dụng từ năm 2025, ngôi trường không chỉ góp phần giảm tải cho hệ thống giáo dục khu vực mà còn mở ra kỳ vọng trở thành trung tâm đào tạo mới, nơi ươm mầm những thế hệ học sinh năng động, bản lĩnh, sẵn sàng hội nhập và đóng góp cho sự phát triển lâu dài của địa phương.

Phía Tây – vùng động lực nông nghiệp và năng lượng

Khu vực phía Tây (là xã Hòa Hội, Hòa Định Tây trước đây) nổi bật với Di tích danh thắng quốc gia Đập Đồng Cam. Không chỉ có cảnh quan xinh đẹp, công trình thủy lợi này còn có ý nghĩa sống còn đối với “vựa lúa” lớn nhất miền Trung. Bên cạnh đó, dự án Suối khoáng nóng Phú Sen đang hình thành, hứa hẹn sẽ là điểm đến nghỉ dưỡng thu hút nhất khu vực. Đặc biệt, trong những năm gần đây, sự phát triển của các dự án điện mặt trời tại khu vực này không chỉ góp phần bổ sung nguồn năng lượng sạch cho quốc gia mà còn tạo thêm việc làm, cải thiện đời sống người dân, đồng thời hình thành cảnh quan mới mang màu sắc hiện đại.

Tương lai mở rộng – giao thoa giữa truyền thống và phát triển

Với nền tảng lịch sử lâu đời, hệ thống làng nghề đặc sắc, vị trí giao thông chiến lược và quỹ đất phát triển rộng lớn, Xã Phú Hòa 1 đang từng bước khẳng định vai trò là vùng động lực mới của khu vực. Đây không chỉ là nơi lưu giữ ký ức văn hóa mà còn là điểm đến tiềm năng cho du lịch trải nghiệm, đầu tư và phát triển bền vững trong tương lai.